Dat de sulky van de Stichting Hippomobiel Erfgoed amper iets weegt, komt door het gebruik van sterk gebogen en uiterst dun hickoryhout. De velgen van de grote wielen zijn uit twee delen gebogen. Het is een kunstwerkje op zich. Deze sulky vertelt de verhalen van een rijtuigbouwer, een boer uit Uithuizen en de Nederlandse drafsport die zich na het hardraven voor de sjees ontwikkelde tot een bloedserieuze tak van paardensport.

Boerenzoon Tjaart Schillhorn van Veen (1861-1911) trekt na zijn huwelijk met Martje Pieters Boukema (1863-1932) in op de Boukemaheerd in Uithuizen. Naast akkerbouwer is hij vooral paardenman. Paarden zitten al generaties in de familie. Een oom is als kastelein betrokken bij de harddraverijen en op de boeldag van de boerderij van zijn grootouders in 1839 telt de verkoping liefst 25 ‘beste, waaronder een vette en nog drie andere wel bereden sjees- of wagenpaarden’.
Tjaart verkoopt met regelmaat paarden aan het leger. Hij is een gevierd man als hij in 1906 op een openbare verkoping de Oldenburger hengst August, dan elf jaar oud, kan kopen voor ƒ 618,-. De donkerbruine August staat in het Groninger Paarden Stamboek ingeschreven onder nummer 54. Tot 1910 zet Tjaart hem in het dekseizoen, dat van 1 maart tot 1 augustus loopt, op stal bij Hotel Paping in Uithuizen, voor 12,50 gulden per dekking. Het bezitten van een goedgekeurde dekhengst is een serieuze zaak. Maar Tjaart heeft toch vooral iets met harddravers. Van 1897 tot en met 1901 wint hij draverijen in ’t Zandt, De Punt en op de drafbaan in Groningen met de zwarte merrie Molly. Molly loopt over afstanden van ruim tweeduizend meter en met een snelheid van gemiddeld dertig kilometer per uur. Zij is mogelijk het paard dat op de oude foto voor de sulky staat. Die sulky is aangeschaft bij een verre neef uit Groningen, Klaas Bouman, al is hun verwantschap misschien wel volkomen toevallig.

Lichtgewicht
De sulky is een van origine Amerikaans karretje dat amper iets weegt. Dat het zo licht van gewicht is, komt door het gebruik van sterk gebogen en uiterst dun hickoryhout. De velgen van een grote wielen zijn uit twee delen gebogen. De sulky betekende een doorbraak in de ontwikkeling van de drafsport, die in Nederland tot dan toe vooral met de traditionele sjees werd beoefend. In plaats van ongemakkelijk te schommelen op een instabiele, zware sjees zit de koetsier van een sulky bijna ‘in’ zijn paard, als een vlieg op een paardenkont. De dravers kunnen zo nog véél harder lopen.
De kans dat Klaas Bouman zo’n vederlichte sulky zelf heeft gemaakt, is klein. Op een verkooplijst in 1911 heeft Klaas naast iepen, essen en eiken ook hickory op voorraad. Dat kan een aanwijzing zijn dat hij de sulky van Tjaart heeft gebouwd, maar om dit technische hoogstandje uit te voeren waren een lange stoomketel en de juiste mallen nodig. Het was véél goedkoper om een kant-en-klare sulky ‘opgevouwen’ in een kist uit Amerika te laten komen. Klaas was werelds genoeg om zoiets elders te bestellen.

Korenstraat
Klaas Bouman (1867-1917) is bij zijn huwelijk in 1892 met Christina Vleisman (1869-1945) al rijtuigfabrikant. Beiden komen uit Groningen en beide vaders zijn veehouder. Ze vestigen zich aan de Nieuwe Kerkhof 8, waar tegenwoordig nog de naam ‘J. Goldhoorn Stalhouder’ op de gevel staat. Vanaf 1904 werkt Klaas aan de Korenstraat. Hoewel hij niet veel rijtuigen bouwt of verhandelt, zoekt Klaas wel regelmatig knechten tegen ‘hoog loon’ en met werktijden van zes tot zeven uur. In januari 1909 staan de wagenmakerij op nr. 4 en de smederij aan de overkant op nr. 9 te koop. Toch zal Klaas de zaak nog even tot februari 1911 voortzetten vanuit de smederij, die blijkbaar nog niet is verkocht. Aan rijtuigen zijn er dan nog twee omnibus-breaks (die we tegenwoordig ‘kerkbrikken’ noemen), twee victoria’s en een dog-cart. Volgens een dochter was Klaas een harde werker. “Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat was hij bezig. De nieuwe wetgeving op zijn terrein kon hem niet bekoren, dat hij besloot dien ten gevolge te stoppen.” Klaas handelt de opheffing zelf af en verhuurt de smederij. Hij zet zijn handel voort in de Bessenstraat, een nieuwe straat tussen de Moesstraat en de Noorderstationsstraat. De bovenwoning wordt verhuurd. Hij en Christina wonen dan even aan de Korreweg 50a en verhuizen ten slotte naar de Tuinbouwstraat 2. De rijtuigbouwer overlijdt op bijna vijftigjarige leeftijd, even jong als zijn verre neef in Uithuizen. De Bessenstraat verdwijnt wanneer drukkerij Wolters daar, twee jaar na Klaas’ overlijden, een bedrijventerrein begint.

Op de Boukemaheerd in Uithuizen ging het drafverhaal echter door. Zoon Pieter en kleinzoon Tjaart Schillhorn van Veen hielden zich er tot halverwege de vorige eeuw bezig met de drafsport. Niet langer met een houten sulky, maar diens opvolger uit Amerika: vederlichte sulky’s van licht metaal. Na de familie Schillhorn van Veen kwam Steffen Buikema op de hoeve wonen, een fanatieke fokker van Groninger paarden en het werd toen officieel fokcentrum van het ras. Maar de paarden zijn er inmiddels verdwenen, want de huidige bewoners van de Boukemaheerd fokken alpaca’s.


De sulky van Tjaart Schillhorn van Veen met ervoor waarschijnlijk de merrie Molly in de periode 1897 tot 1901.  


Verkoping van de boerderij van Tjaarts grootouders in 1839 (Groninger Courant 5-4-1839).


Tjaart koopt in 1906 op een publiekelijke verkoping de Oldenburger hengst August en zet hem tot 1910 ter dekking bij Hotel Paping in Uithuizen (Nieuwsblad van het Noorden 21-2-1909).


De Groninger rijtuigfabrikant Klaas Bouman (1867-1917) huwde Christina Vleisman (1869-1945) in 1892.


Klaas Bouman was werelds genoeg om mee te gaan met de ontwikkelingen in de markt (Nieuwsblad van het Noorden 4-4-1909).


Het pand aan de Korenstraat waarin tot 1909 de wagenmakerij van Klaas Bouman zat.


Moderne sulky’s op de drafbaan, met op de achtergrond Pieter Schillhorn van Veen in 1932 (Nieuwsblad van het Noorden 13-6-1932).