Willem, de beste van het span van de koffiebrander Klaas Tiktak uit Groningen, won drie jaar achtereen het Nederlands kampioenschap en zeker vijftig eerste prijzen. En dat als ‘inlands gefokt’ paard in competitie met de beste Hackney’s van zijn tijd. Na de publicatie van deel 1 van ‘Echte koffievossen’ is meer informatie boven water gekomen.

Zo stalen Willem en zijn spangenootje Blücher niet alleen de show op het concoursveld. Als driejarigen liepen ze in 1905 voor de gele bestelwagen van de firma. Voor een optocht: “De Jury had nog een prijs van ƒ 10 toegekend aan K. Tiktak te Groningen voor zijn versierden koffiewagen, omdat deze, hoewel zich weinig leenende voor versiering, vooral wat die der paarden betreft, in den stoet een gunstigen indruk maakte.” Met dat werk voor de bestelwagen gaan ze hun hele carrière bij Tiktak door. De Nieuwe Veendammer Courant schreef nog in 1911: “Bedenkt men dat deze zeldzaam mooi bij elkaar komende paarden reeds eenige jaren in Groningen dienst doen voor den koffiewagen, en dan nu nog zoo verbazend veel kunnen presteren, dan is verdere beschrijving over de hooge kwaliteit van dit tweetal natuurlijk geheel overbodig. Dat vele paardenliefhebbers wel eens, ter wille van ’t ensemble Willem-Blücher, een extra kopje Tiktak’s koffie drinken, is hun zeker niet zoo heel kwalijk te nemen!” Maar nadat Tiktak het span in datzelfde jaar verkocht aan de Hilversummer Scheper Claus zijn de paarden van het toneel verdwenen.

Op de achterkant van een foto van Willem is geschreven hoe het hem daarna verging: “In 1914 is hij gevorderd voor het leger en daar aan infectie gestorven.” In augustus 1914 gaat Nederland over tot mobilisatie van de troepen. Iedereen die dienstplichtig is moet zich melden. En er zijn paarden nodig. Nederland is dan weliswaar niet in oorlog, maar het leger maakt alvast een keuze voor het geval dat. Scheper Claus zal aan deze oproep van de burgemeester gehoor hebben moeten geven: “Op 6 Augustus zal voor deze gemeente te Hilversum op de Schuttersheide des namiddags ten twee uur eene vordering van paarden voor het leger plaats hebben. Genoemde keuring heeft alleen ten doel het registreren van paarden, die geschikt geacht kunnen worden om onder den man te worden bereden. Zoodat alleen enkele koetsen- en luxepaarden ter keuring worden opgeroepen. De eigenaars ontvangen hiervoor een bijzondere lastgeving; terwijl de paarden voorlopig het eigendom blijven der tegenwoordige bezitters. Alleen in tijd van oorlog of dreigend oorlogsgevaar zal vordering geschieden.” Maar tegelijkertijd vorderde het leger al wel degelijk de beste paarden om in paraatheid te zijn. De eigenaar kon genoegen nemen met een vergoeding van zo’n ƒ 650,- per paard. Voor de diverse legeronderdelen ging zo groepen volbloeds, hunters, tuigpaarden, Hackney’s en groentekarrenpaarden op de trein naar het remontedepot in Nieuw Millingen. En daar heersten ziektes als droes. En zo zal het Willem en Blücher een stuk minder heroïsch zijn vergaan als Joey, die als één van de 1.183.228 Britse paarden daadwerkelijk in het oorlogsgeweld terechtkwam, en wiens verhaal inspireerde voor de film War Horse.

Toen de oorlog was afgelopen en de schaarste in Nederland over, ging het weer goed met de koffiehandel in Groningen. Het vroegere baasje van de koffievossen, Klaas Tiktak, schafte een automobiel aan en verkocht daarom op 6 mei 1919 zijn ‘volledige equipage’ bij de stallen van de gebroeders Bolt, paardenhandelaren aan den Frieschen Straatweg in Groningen. Onder de hamer gingen onder andere de bekende preferente merrie Wella (stamboeknr. 2389), gedekt door Reclame (zeer waarschijnlijk drachtig), de concoursmerrie Jona (stamboeknr 3972), een landaulette van het fabricaat Ingenhoes, de Bilt, en drie rijtuigen gebouwd door Klaas Bouman in Groningen: een break met afneembare kap, een dogcart van het ‘nieuwste’ model en een licht concourswagentje.

Op de verkoping was ook een Amerikaanse slede met tuig en bellen, en van die slede bleef een foto bewaard: op de Vismarkt in Groningen, ergens rond 1900, met Klaas Tiktak op het koetsierszitje. Als herinnering aan het paardentijdperk van weleer.

Lees ‘Echte koffievossen’ deel 1 hier. 

Foto boven: Willem, de beste van het span van de koffiebrander Klaas Tiktak uit Groningen, won drie jaar achtereen het Nederlands kampioenschap en zeker vijftig eerste prijzen. Foto collectie van Kees van Straten.

Ontwerp van de gele bestelwagen van Tiktak.

Klaas Tiktak schaft een automobiel aan en verkoopt daarom op 6 mei 1919 zijn ‘volledige equipage’

Op de Vismarkt in Groningen, ergens rond 1900, met Klaas Tiktak op het koetsierszitje.